Opera Zuid brengt tussen 14 mei en 18 juni 2027 de operette ‘Frau Luna’ van Paul Lincke op de planken. Lincke is echter omstreden vanwege zijn werkzaamheden tijdens voor nazi-regiem.
Omstreden erfenis van een operettekoning
De Duitse componist Paul Lincke (1866-1946) staat hernieuwd in de belangstelling. Opera Zuid heeft voor het komende seizoen zijn operette ‘Frau Luna’ op het repertoire genomen. Hoewel Lincke destijds wereldwijd triomfen vierde als de vader van de Berlijnse operette, werkte hij intensief samen met de nationaalsocialistische machthebbers. Historische documenten tonen aan dat de musicus bewust profiteerde van het regime om zijn eigen artistieke carrière te beschermen. Dit collaboratieverleden werpt inmiddels een donkere schaduw over zijn muzikale nalatenschap. Veel historici debatteren derhalve over de morele verantwoordelijkheid van kunstenaars in tijden van dictatuur.
Propaganda en artistieke toeëigening
Het naziregime gebruikte de populaire melodieën van Lincke uiterst effectief voor politieke propagandadoeleinden. Zijn beroemde mars “Berliner Luft” groeide destijds zelfs uit tot een officieus volkslied onder het regime. Daarnaast ontving de componist diverse prestigieuze onderscheidingen en financiële privileges rechtstreeks uit handen van prominente nazi-functionarissen. Hij weigerde standvastig om openlijk afstand te nemen van het gewelddadige antisemitisme van de overheid. Deze actieve opstelling maakte hem zodoende tot een belangrijk cultureel uithangbord voor het totalitaire Duitse bewind.
Kritische reflectie op het verleden
De discussie rondom de persoon Paul Lincke zou hedendaagse operagezelschappen tot een kritische herbezinning op zijn theaterwerken moeten dwingen. Desondanks blijven zijn operettes tot op de dag van vandaag regelmatig op het repertoire staan, zoals het komende seizoen bij Opera Zuid. Cultuurhistorici pleiten daarom voor een actieve contextbepaling tijdens moderne uitvoeringen van zijn muziek. Het publiek moet immers op de hoogte zijn van de gecompliceerde historische achtergrond van deze werken. Alleen door deze openheid kan de muziekwereld zijn omstreden composities op een verantwoorde manier blijven bewaren.